Średniowieczne manuskrypty to nie tylko domena mężczyzn. Wiemy, ile przepisały kobiety
24 marca 2025, 17:58Średniowieczne manuskrypty nieodmiennie kojarzą się z mrówczą pracą mnichów w skryptoriach. Wiemy jednak, że ich kopiowaniem zajmowali się nie tylko mnisi, ale i mniszki. Na przykład w 2019 roku opisywaliśmy badania, które dowiodły, że mniszki miały swój udział w tworzeniu luksusowych iluminowanych manuskryptów. Jak duży jednak był to udział? Zbadania tego zagadnienia podjęli się naukowcy z Wydziału Lingwistyki Uniwersytetu w Bergen, a wyniki swojej pracy opisali na łamach Humanities & Social Sciences Communications.
Najpotężniejszy na świecie laser rentgenowski stworzył molekularną czarną dziurę
2 czerwca 2017, 09:51Gdy naukowcy ze SLAC National Accelerator Laboratory skierowali pełną moc najpotężniejszego na świecie lasera rentgenowskiego na niewielką molekułę, czekała ich niespodzianka. Wystarczył pojedynczy impuls lasera, by największy atom molekuły utracił niemal wszystkie elektrony i powstała pusta przestrzeń, która zaczęła przyciągać elektrony z pozostałych atomów molekuły.
Czas taniej energii?
17 lutego 2007, 15:33Naukowcom udało się opracował nową metodę uzyskiwania energii elektrycznej. Wyprodukowali ją z ciepła, dzięki umieszczeniu molekuł organicznych pomiędzy nanocząsteczki metalu.
Ziemniak na nadciśnienie
6 września 2011, 08:46Kilka porcji ziemniaków dziennie skutecznie obniży ciśnienie krwi. Co ważne, podczas badań na grupie osób z nadwagą bądź otyłością i nadciśnieniem zastosowano jednak nie frytki, ale ziemniaki gotowane w mikrofalówce bez dodatku tłuszczu.
Japończycy trafili na bursztynowe ślady najstarszego znanego tsunami
20 maja 2025, 14:09Wielkie tsunami niszczą wybrzeża i transportują olbrzymie ilości szczątków roślinnych i innych na dużej odległości. Jednak z powodu erozji wybrzeży i słabego zachowywania się materiału roślinnego, trudno jest rozpoznać depozyty złożone przez tsunami w starszym zapisie geologicznym. Grupa japońskich naukowców zidentyfikowała wyjątkowo bogate nagromadzenie bursztynu w osadach morskich na dużej głębokości. Uczeni uważają, że bursztyn znalazł się tam w wyniku jednego lub więcej tsunami, które uderzyło w wybrzeże Wysp Japońskich pomiędzy 116 a 114 milionów lat temu.
Krwiożerczy jak kaczka?
4 lipca 2017, 05:22Zoolodzy z Uniwersytetu w Cambridge sfilmowali w Rumunii kaczki krzyżówki (Anas platyrhynchos), które atakowały i zjadały inne ptaki. W literaturze przedmiotu nigdy wcześniej nie udokumentowano takiego zachowania, dlatego Brytyjczycy sądzą, że jest ono zarówno bardzo rzadkie, jak i nowe.
Łatwiej znaleźć DNA terrorysty
5 marca 2007, 12:11Naukowcy opracowali technologię, która pozwala, na podstawie fragmentów DNA pozostałych na odłamkach bomby, zidentyfikować osobę, która ją skonstruowała. Jest to o tyle trudne, że, jak mówi Stefanie Kremer z Michigan State University: podczas detonacji wytwarzane są bardzo wysokie temperatury. Niszczą one pozostawiony na bombie DNA.
Pragną przeciętności
27 września 2011, 11:00Nastoletni chłopcy postrzegają męskie ciała z wyrzeźbioną muskulaturą jako nienaturalne i kobiece, dlatego najbardziej chcą być… przeciętni.
Alkohol miał swój udział w powstaniu złożonych hierarchicznych społeczeństw
15 lipca 2025, 13:19Alkohol towarzyszy nam od tysiącleci. Używały go wszystkie wielkie cywilizacje. Znali go Majowie, Egipcjanie, Babilończycy, Grecy, Chińczycy czy Inkowie. Odgrywał ważną rolę w ceremoniach religijnych, wciąż jest ważnym elementem spotkań towarzyskich. Był środkiem płatniczym, służył wzmacnianiu i podkreślaniu pozycji społecznej. W najstarszym znanym eposie literackim „Eposie o Gilgameszu” jednym z etapów ucywilizowania Enkidu – który symbolizuje tam dziką naturę, niewinoość i wolność – jest wypicie przezeń piwa.
Duży gil, który podzielił losy ptaków z Madery czy Wysp Kanaryjskich
28 lipca 2017, 13:26W kalderze na Graciosie - portugalskiej wyspie na Atlantyku - znaleziono kości nowego wymarłego ptaka śpiewającego. Szczątki Pyrrhula crassa, bo tak go nazwano, tkwiły w niewielkiej przestrzeni, przez którą kiedyś przepływała lawa. Gil wyginął kilkaset lat temu wskutek kolonizacji wyspy przez ludzi i pojawienia się gatunków inwazyjnych.
